Putin?
Z perspektywy raptem kilku tygodni widać coraz wyraźniej, jak
rozpaczliwe i podszyte impotencją były jego wrzaski. Im głośniej i
częściej będzie tak wrzeszczał, tym lepiej dla nas.
I. Wojenka
historyczna
„Fiutinowi
puściły nerwy i postanowił obsmarować Polskę, obarczając nas
odpowiedzialnością za II WŚ i holocaust. I tutaj nakłada się kilka
spostrzeżeń. Po pierwsze, najwyraźniej w stanie pomroczności jasnej
obejrzał »Jak
rozpętałem II Wojnę Światową«
i pomyślał, że to film dokumentalny (bo czarno-biały). Po drugie, jak
to w nerwach bywa, Fiutin niechcący zrobił nam przysługę, bo
przypomniał całemu światu o pakcie Ribbentrop-Mołotow. Do tej pory
świadomość tego układu poza naszym regionem była zerowa, teraz
usłyszał o nim również Zachód – brawo, dziękujemy, towarzyszu
Fiutin i prosimy o jeszcze. Po trzecie, Fiutin postanowił się wpisać
w żydowsko-niemiecką politykę historyczną, najwyraźniej obiecując
sobie, że dzięki temu »wypucuje
się« z
różnych zaszłości i zbuduje nowe nici porozumienia ze strategicznymi
partnerami. No i po czwarte – skąd nagle na salonach zbliżonych
do »Wyborczej«
takie oburzenie? Przecież Fiutin idealnie wpisał się w tzw. »nową
szkołę historii Holocaustu«
- w warstwie »merytorycznej«
nie powiedział niczego, czego nie mówiliby luminarze pokroju Grossa,
Grabowskiego, Stoli czy Engelking. Czerscy wraz z muzeum »Polin«
powinni wręcz ufundować Fiutinowi jakiś medal za rozpropagowanie na
cały świat swojego przekazu”.
Powyższe
to garść moich pierwszych reakcji na wyczyny „Fiutina”,
wyartykułowanych na łamach „Warszawskiej Gazety” w
satyrycznych „Pod-Grzybkach”, w której to rubryce dzielę
się różnymi zgryźliwościami. Przypomnijmy dla porządku, że pierwszy
atak poszedł 19 grudnia 2019 r. na dorocznej konferencji prasowej
Władimira Putina dla mediów zagranicznych, podczas której padło
pytanie o wrześniową rezolucję Parlamentu Europejskiego z okazji 80.
rocznicy wybuchu II Wojny Światowej i zawartego w niej potępienia
paktu Ribbentrop-Mołotow. W
odpowiedzi Putin odpowiedzialnością za rozpętanie wojny obarczył pakt
monachijski z 1938 r. sankcjonujący rozbiór Czechosłowacji i rzekomy
polski sojusz z Hitlerem.
Już następnego dnia, przy okazji szczytu Wspólnoty Niepodległych
Państw w Petersburgu, Putin wystąpił z dokumentami, w tym słynnym
dziś raportem ambasadora RP w Berlinie, Józefa Lipskiego z passusem o
„pomniku dla Hitlera”, gdyby temu udało się wypchnąć
Żydów na emigrację. Wreszcie, 24 grudnia Putin wraca do tematu w
trakcie posiedzenia rozszerzonego kolegium Ministerstwa Obrony Rosji.
To wtedy padają słowa o ambasadorze Lipskim: „swołocz,
antysemicka świnia, nie można go inaczej nazwać”.
Co
ciekawe, w Polsce temat początkowo niemal nie został zauważony, czemu
zapewne sprzyjał okres świąteczno-noworoczny. Bomba wybuchła dopiero
26 grudnia, kiedy to krajowe media przebudziły się ze świątecznego
letargu, zapewne pod wpływem zachodniej prasy, która paradoksalnie
jako pierwsza odnotowała i dość szeroko komentowała (i to na ogół w
krytycznym tonie) wystąpienia rosyjskiego prezydenta. Od tego momentu
rozgorzała na dobre wojna dyplomatyczno-medialna, w ramach której
strona rosyjska opublikowała kolejne dokumenty, wraz z raportem
sowieckiego agenta przerzuconego podczas Powstania Warszawskiego na
drugi brzeg Wisły, gdzie z kolei mamy wzmiankę, iż Armia Krajowa
rzekomo wymordowała pozostających w Warszawie Żydów i Ukraińców.
Jak
wiemy, ten etap starcia zakończył się rezygnacją prezydenta Andrzeja
Dudy z udziału w zaplanowanym na 23 stycznia Światowym Forum
Holocaustu w Jerozolimie, organizowanym przez Yad Vashem i fundację
związanego z Kremlem żydowsko-rosyjskiego oligarchy Wiaczesława Mosze
Kantora z okazji 75. rocznicy wyzwolenia obozu w Auschwitz. Polskiemu
prezydentowi odmówiono prawa zabrania głosu i zachodziła obawa, że
zostanie sprowadzony do roli biernego obserwatora kolejnych,
antypolskich filipik Putina, bez możliwości wyartykułowania swojego
stanowiska. Można się jednak spodziewać, że była to dopiero
pierwsza odsłona spektaklu – swoista przygrywka przed kolejnymi
tegorocznymi wydarzeniami: 80. rocznicą mordu katyńskiego, 10.
rocznicą tragedii smoleńskiej, 75. rocznicą zakończenia II Wojny
Światowej i wreszcie – 100. rocznicą Bitwy Warszawskiej.
Wszystko więc jeszcze przed nami.
II.
Cele Putina
O co
chodziło Putinowi, co chciał ugrać, wchodząc ku zdumieniu świata w
rolę historycznego trolla? Moim zdaniem, mamy tutaj kilka częściowo
nakładających się na siebie celów.
Celem
pierwszym, najbardziej widocznym, było zrobienie propagandowej
„podgotowki” przed wspomnianym Forum Holocaustu,
skrojonym ewidentnie pod zapotrzebowanie rosyjskiej polityki
historycznej. Na marginesie - główny sponsor wydarzenia,
Wiaczesław Mosze Kantor, po tym jak przejął władzę w Europejskim
Kongresie Żydów, uczynił tę organizację narzędziem polityki
zagranicznej Kremla, konfliktując się przy okazji ze Światowym
Kongresem Żydów, którego Europejski Kongres Żydów formalnie jest
częścią – to dlatego (co mało kto zauważył) na uroczystości w
Jerozolimie nie przybył szef Światowego Kongresu Żydów, Ronald
Lauder. W każdym razie, jerozolimska impreza miała ugruntować sojusz
rosyjsko-izraelski, z jednej strony pokazując Rosję jako poważnego,
światowego gracza współdecydującego o globalnym porządku, z drugiej
zaś – dać okazję ściganemu oskarżeniami korupcyjnymi
Benjaminowi Netanjahu do zaprezentowania się jako polityk chroniący
Izrael przed Iranem i zdolny pozyskać potężnego sprzymierzeńca, czyli
Rosję. Zwróćmy uwagę, że ostrze przemówienia Netanjahu skierowane
było właśnie przeciw Iranowi, jako państwu zamierzającemu urządzić
Żydom drugi holocaust. Nie bez znaczenia jest też obecność licznej i
coraz bardziej wpływowej rosyjskiej diaspory w Izraelu, której głosy
Netanjahu chciałby przejąć przed zbliżającymi się wyborami. Taki
sojusz potrzebuje propagandowego uzasadnienia i Putin owo
uzasadnienie zaoferował: ZSRR jako pogromca Hitlera i oswobodziciel
europejskich Żydów, piętnujący „antysemicką” Polskę i
wpisujący się tym samym w polakożerczą linię izraelsko-żydowskiej
polityki historycznej. Do osiągnięcia tego celu potrzebny był
atak wyprzedzający i to na tyle porażający swą bezczelną butą, by
nikt z uczestników szczytu Putin-Netanjahu (bo do tego sprowadziło
jerozolimskie Forum, reszta uczestników była tylko statystami) nie
ważył się pisnąć o sowieckich zbrodniach. Więcej – by wszyscy
odetchnęli z ulgą, że koniec końców Putin wygłosił wyjątkowo
„wyważone” przemówienie.
Cel
drugi, to odbudowa pojałtańskiego „porządku moralnego”,
uzasadniającego w oczach światowej opinii publicznej międzynarodowe
znaczenie Rosji. W myśl tego porządku, Rosja zawsze stała po
słusznej stronie, poniosła największe ofiary w walce z III Rzeszą,
wzięła na siebie główny ciężar wysiłku zbrojnego i jako głównej
pogromczyni faszyzmu należy jej się poczesne miejsce w globalnej
układance. W tej narracji nie ma miejsca na półcienie i wątpliwości,
a już zwłaszcza na pakt Ribbentrop-Mołotow i sojusz Stalina z
Hitlerem, nie wspominając o jakiejkolwiek współodpowiedzialności za
rozpętanie II Wojny Światowej. „Nasze dieło prawoje - my
pobiedili” - koniec, kropka. Tymczasem, od kilku lat
Rosja jest (lub czuje się) z tej zbudowanej na bazie II Wojny
Światowej „moralnej hierarchii” wypychana –
świat coraz częściej przypomina sobie o jej agresywnym charakterze i
historycznych grzechach, co przekłada się na odmawianie Moskwie prawa
do własnych stref wpływu (chociażby na Ukrainie i generalnie obszarze
postsowieckim), sankcje (najbardziej dotkliwe w kontekście Nord
Stream 2) czy wzmacnianie wschodniej flanki NATO wraz ze szczególnie
irytującą Kreml amerykańską obecnością w Polsce. To, że Putin w swym
przemówieniu oprócz podkreślenia rosyjskich ofiar i przypomnienia, że
Słowianie byli następni w kolejce do eksterminacji, zaproponował
również spotkanie stałych członków Rady Bezpieczeństwa ONZ, by
wspólnie zastanowić się nad rozwiązaniem różnych konfliktów, nie jest
dziełem przypadku. To oferta: zaakceptujcie nas takimi, jakimi
jesteśmy, podżyrujcie znów naszą historyczną narrację i siądźcie do
„konstruktywnych” rozmów. A Polska i jej historyczne
„prawdy”? A ch..j z Polską i jej „prawdami”...
Cel
trzeci, to rosyjski rynek wewnętrzny. Mit „wielkiej wojny
ojczyźnianej” jest obecnie dla rosyjskiego społeczeństwa
jedynym ideowym zwornikiem „państwowotwórczym” i podstawą
do myślenia o sobie jako imperium – bo skoro kosztem
milionowych ofiar i wyrzeczeń pokonaliśmy Hitlera, to mocarstwowy
status, włącznie z wpływami w ościennych krajach „bliskiej
zagranicy” nam się należy. Wielka, sprawiedliwa wojna jest
jedynym pozytywnym elementem spajającym Rosjan i determinującym
postrzeganie samych siebie, jako tych „dobrych”
wyzwolicieli. Gdy ten mit runie, z całej rosyjskiej historii zostaje
tylko naga, barbarzyńska przemoc – tak wewnętrzna, jak i
zewnętrzna. Stąd alergiczne reakcje na wszelkie próby podważenia tej
ugruntowanej od czasów sowieckich zbiorowej, historycznej pamięci. I,
naturalną koleją rzeczy, Rosjanie od swoich przywódców wymagają
aktywnej obrony własnej wersji historii – powtórzę, jedynego
powodu do odczuwania narodowej dumy. To oczekiwanie zbiegające się z
politycznym zapotrzebowaniem Kremla stało się szczególnie palące w
kontekście wspomnianych tu nadchodzących rocznic. „Strana
ogromnaja” powstała i pokonała faszyzm, zatem nie możemy
pozwolić, by ktokolwiek – czy to wyzwoleni przez nas
„niewdzięcznicy” czy wraży „zapad” - „pluł
nam do kaszy”. Można wręcz powiedzieć, że za pomocą „wojny
ojczyźnianej” Rosjanie przeprowadzają na sobie permanentną
psychoterapię z rozlicznych traum i jej obrona jest jedną z podstaw
legitymizacji władzy. Warto pamiętać, że epoka Jelcyna jest w
Rosji znienawidzona nie tylko ze względu na rozpad ZSRR, chaos i
biedę – lecz również dlatego, że wiecznie pijany car pozwalał,
by Zachód Rosję „upokarzał” i „poniewierał”.
A tego w Rosji się nie wybacza.
No i
wreszcie, cel czwarty – czyli „rozpoznanie bojem”.
Putin wyprowadzając atak i to właśnie w takiej, skrajnie agresywnej
formie, przetestował na ile może sobie pozwolić. I to nie tylko w
relacjach z Polską, lecz również z krajami Zachodu. Nas, z
oczywistych względów, najbardziej interesowała próba „wmontowania”
Polski w holocaust (co było również zgłoszeniem przez Rosję akcesu do
żydowsko-niemieckiej polityki historycznej) oraz (tu z kolei mamy
wniesione przez Putina aportem novum) rozpętanie wojny i to po
stronie Hitlera. Trzeba jednak odnotować, że ze strony rosyjskiej
poszły także inne sygnały – przypomnienie układu z Monachium,
to wszak prztyczek w nos Zachodu i polityki appeasementu, z
kolei Stanom Zjednoczonym rosyjska dyplomacja wypomniała w
twitterowej pyskówce futrowanie Hitlera kredytami i umożliwienie mu
przejęcia, a następnie ugruntowania władzy. Natomiast już podczas
Światowego Forum Holocaustu Putin zahaczył Litwę i Ukrainę, mówiąc o
„pomocnikach nazistów”, którzy w okrucieństwie
„przewyższali swoich panów”. Charakterystyczne przy tym,
że oszczędził innych pomocników, takich jak Węgry i Rumunia. Krótko
mówiąc, przesłanie Putina brzmi: „zostawcie nas w spokoju, bo
przypomnimy, że i wy macie sporo za uszami”. I taka
zagrywka mogła nawet być skuteczna, bo podczas wojny praktycznie
wszyscy poza Polską w mniejszym lub większym stopniu się ześwinili.
III.
Zwiędły Fiutin
No
dobrze, ale czy Putin zarysowane tu cele osiągnął? Co najwyżej
połowicznie i doraźnie. Impreza w Jerozolimie wprawdzie się
udała, lecz demonstracyjna absencja Andrzeja Dudy pozbawiła Putina
okazji do kolejnego uderzenia w Polskę i zmusiła do wygłoszenia
złagodzonego wariantu przemówienia. A o tym, że atak był przygotowany
może świadczyć film o „antysemityzmie” z kadrami
przedstawiającymi spalenie w 2015 r. we Wrocławiu „kukły żyda”,
przebitkami z Marszu Niepodległości, czy kłamliwa mapka niemieckich
podbojów z zafałszowanymi granicami we wschodniej Europie. Co więcej,
nieobecność polskiego prezydenta została zauważona i odnotowana. Z
pewnością Putin zaprocentował na opisanym wyżej „rynku
wewnętrznym” wychodząc naprzeciw zapotrzebowaniu krajowej
opinii publicznej. Ale tutaj lista sukcesów się kończy. Putin nie
zyskał najważniejszego – akceptacji świata zachodniego dla
lansowanej przez siebie wersji historii. Najprościej rzecz ujmując,
przegiął. Zachodnie media w większości przyjęły jego próbę
pomniejszenia paktu Ribbentrop-Mołotow z niesmakiem, podobnie jak
dyplomacja, zwłaszcza USA. Co więcej, wskutek wywijania przez
Putina historyczną kłonicą chyba nigdy wcześniej nie mówiono o
sowiecko-nazistowskim sojuszu tak wiele i w tak negatywnym tonie.
Propozycja odbudowy pojałtańskiego „porządku moralnego”,
tudzież propozycja rozmów „wielkiej piątki” Rady
Bezpieczeństwa ONZ została pominięta milczeniem. Po prostu, świat
może robić sobie z Rosją interesy, ale wyzbył się co do niej złudzeń.
To
dla Putina bardzo zła wiadomość mogąca w jakiejś perspektywie
czasowej wręcz zachwiać jego władzą, która i tak od jakiegoś już
czasu więdnie. Jego popularność systematycznie spada. Po
imperialnej euforii, jaka nastąpiła wskutek aneksji Krymu, nie
zostało śladu. Rosjanie coraz boleśniej odczuwają sankcje i spadający
poziom życia. Co gorsza, Putin zaczyna się jawić jako polityk
nieskuteczny na arenie międzynarodowej, a to Rosjan, wyczulonych na
punkcie imperialnego prestiżu, coraz bardziej uwiera. Odwieczna
zasada sprawowania rządów w Rosji jest bowiem taka, że naród wybaczy
wiele, ale jednego nie daruje – słabości. Rosja musi być
mocarstwem, bo inna zwyczajnie być nie potrafi, zaś car jest od tego,
by ów status gwarantować – jeśli nie spełnia tego warunku,
traci cały autorytet, bo imperializm jest od zarania jedynym sensem
funkcjonowania rosyjskiej państwowości.
A na tym
polu ostatnio Putinowi idzie jak po grudzie. Ukraina –
wcześniej w znacznej mierze prorosyjska – znienawidziła Rosję i
by przywrócić ją na łono „matuszki” potrzeba by
regularnej wojny i podboju. W Donbasie Rosja ugrzęzła i sytuacja jest
w stanie permanentnego zawieszenia. Na Białorusi Łukaszenka coraz
ostrzej się stawia i ani myśli „integrować się” pod
dyktando Kremla. Nawet sztandarowa inwestycja, czyli Nord Stream2
wskutek amerykańskich sankcji utknęła na ostatniej prostej. W Polsce
i krajach nadbałtyckich stacjonują wojska NATO. Słowem, kruszą się
dwa filary władzy Putina – względna stabilizacja materialna
oparta na zyskach z surowców i sukcesy w odbudowie sowieckiego
imperium. Mści się wieloletni modus operandi – wbrew
rozpowszechnionemu mitowi o finezji rosyjskiej polityki zagranicznej,
Putin zamiast skalpela o wiele częściej używa siekiery. Wypłynął na
wojnie w Czeczenii i bezwzględnym ludobójstwie, potem była wojna w
Gruzji, agresja na Ukrainę, w międzyczasie ostentacyjne skrytobójstwa
popełniane na terytoriach innych państw... Przyzwyczajony latami do
bezkarności, szczególnie po „resecie” Obamy, czego
widomym znakiem była obojętność świata na tragedię smoleńską (i,
dodajmy, ówczesnych polskich władz – pamiętamy „żółwiki”
z Tuskiem), uznał, że tak już będzie zawsze. A tu nagle coś się
zacięło – oparta na przemocy polityka zabuksowała w miejscu. I
w Rosji to widzą.
A
co robi rosyjska władza w obliczu problemów? Wywołuje „małą
zwycięską wojenkę” - w tym wypadku propagandową. Ale znów –
zamiast skalpela, Putin użył siekiery i przeszarżował.
Skala kłamstwa, śmieciowa jakość ogłaszanych jako „rewelacje”
dokumentów mających uwiarygadniać rosyjskie manipulacje sprawiły, że
świat najpierw przetarł z niedowierzaniem oczy, a potem jednoznacznie
orzekł kompromitację rosyjskiego przywódcy. Dla nas to znakomita
nowina, już dawno nie mieliśmy takiej okazji do przebicia się z
własną historyczną narracją – i coraz więcej wskazuje, że
wreszcie uczymy się grać w te klocki, bo nasza reakcja na oszczerstwa
i pułapkę, jaką zastawiono w Jerozolimie na prezydenta Dudę, była
modelowa. Trzeba
za wszelką cenę podtrzymać tę passę – a, jak wspomniałem,
rocznicowych okazji w tym roku nie zabraknie. Natomiast Putin? Z
perspektywy raptem kilku tygodni widać coraz wyraźniej, jak
rozpaczliwe i podszyte impotencją były jego wrzaski. Im głośniej i
częściej będzie tak wrzeszczał, tym lepiej dla nas.
Gadający
Grzyb
Notek
w wersji audio posłuchać można na: http://niepoprawneradio.pl/
Artykuł
opublikowany w miesięczniku „Polska
Niepodległa” nr 02 (luty 2020)